رشته ی علوم آزمایشگاهی
علوم آزمایشگاهی
دیباچه: علوم آزمایشگاهی از جمله رشتههایی است که در بهداشت و کاهش هزینههای درمانی بسیار مؤثر است. زیرا فارغالتحصیل این رشته در مقطع کاردانی با نمونهبرداری مدفوع، ادرار و خون و آمادهسازی نمونه و آزمایشهای مختلف بیوشیمی و هماتولوژی میتواند پزشک را در انتخاب بهترین راه درمان و مقابله با بیماری راهنمایی کند. فارغالتحصیل کارشناسی این رشته نیز میتواند آزمایشهای تخصصی هورمونشناسی یا ایمونولوژی را انجام دهد و مسؤول بخشهای مختلف یک آزمایشگاه تشخیص طبی مانند بخش نمونهبرداری، انگلشناسی و ادرار، هورمونشناسی، ایمونولوژی و... شود و بر نحوه کار و آزمایشهای کاردان علوم آزمایشگاهی نظارت کرده و کار او را تأیید نماید.
تواناییهای لازم :
رشته علومآزمایشگاهی به ویژه در مقطع کاردانی یک رشته عملی است و جوانانی که علاقهمند به کار عملی هستند و نسبت به بو یا آزمایش با ادرار و مدفوع حساس نیستند، در این رشته موفق میشوند. در ضمن لازم است که دانشجو به دروس شیمی و زیستشناسی علاقهمند باشد. گفتنی است که رشته علومآزمایشگاهی در کشور ما تا مقطع دکترا به صورت ناپیوسته دانشجو میپذیرد.
موقعیت شغلی در ایران :
رشته علومآزمایشگاهی از جمله رشتههایی است که بازار کار نسبتاً خوبی دارد. زیرا امروزه جامعه ما به امر بهداشت و سلامتی پی برده است و بی شک بدون استفاده از آزمایشگاههای تشخیص طبی حفظ سلامت جامعه و جلوگیری از شیوع بیماریهای عفونی و آلرژیها یا مبارزه با بیماریهای ژنتیکی امکانپذیر نیست.
درسهای این رشته در طول تحصیل :
دروس پایه:
فیزیک عمومی، فیزیک کاربردی، شیمی عمومی، بیوشیمی عمومی، فیزیولوژی، زیستشناسی، آناتومی.
دروس تخصصی:
مقدمات علوم آزمایشگاهی، شیمی و میکروبیولوژی مواد غذایی، زبان تخصصی، انگل و حشرهشناسی پزشکی، قارچشناسی پزشکی، ویروسشناسی پزشکی، ایمنی و سرمشناسی، باکتریشناسی پزشکی، خونشناسی، بانک خون، بیوشیمی بالینی، بافتشناسی، آسیبشناسی پزشکی، کارآموزی.
دوره ی کارشناسی
کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی o(B.Sc.)Laboratory Sciences
علوم آزمایشگاهی شاخهای از علوم پزشکی است که در ارتباط با آنالیز آزمایشگاهی خون، مایعات و انساج بدن انسان به منظور تشخیص بیماری، پیگیری درمان و حفظ سلامت افراد جامعه میباشد.
تاریخچه رشته و پیشرفتهای جدید
این رشته که به نام مدیکال تکنولوژی در دانشگاههای جهان آموزش داده میشد، در سال 1976 Credentialing Agency National آن را به MLS) Medical Laboratory Sciences) تغییر داد، به طوری که در حال حاضر این رشته به نامهای Medical Laboratory Sciences و یا Clinical Laboratory Sciences وجود دارد. اکثراً معتقدند که نام جدید وظایف حرفهای شاغلین این رشته که به نام (Medical Laboratory Sciences Officer (MLSO نامیده میشوند را بهتر بیان میکند.
در ایران دوره کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی از سال 1347 در دانشگاههای تهران، شیراز، اصفهان، تبریز، اهواز و ... تأسیس گردید که بعد از انقلاب فرهنگی به صورت کاردانی و کارشناسی ناپیوسته درآمد.
در این رشته به موازات پیشرفت علوم پزشکی و گسترش دامنه روشهای تشخیصی، تجهیزات آزمایشگاهی نیز بسیار پیشرفت کرده به طوری که امروزه شاغلین این رشته از دستگاههای الکترونیکی و اتوماتیک بسیار دقیق و حساس برای انجام آزمایشات مختلف بهره میگیرد.
ارزشهای و باورها (فلسفه برنامه)
فلسفه اصلی تدوین این برنامه درسی تربیت نیروی انسانی کارشناس در رشته علوم آزمایشگاهی بر اساس وظایف حرفهای تعریف شده و معین در جامعه است. به طوری که اصول اساسی تعلیم و تربیت که شامل رشد شخصیتی و افزایش قدرت تفکر و شایستگی حرفهای و ایجاد مهارتهای یادگیری مداوم را در دانشآموختگان برای ارائه خدمات آزمایشگاهی مطلوب دربرداشته باشد.
مأموریت برنامه آموزشی در تربیت نیروی انسانی
مأموریت اصلی رشته علوم آزمایشگاهی تربیت افرادی است که بتوانند در آزمایشگاههای بالینی بیمارستانها و آزمایشگاههای مراکز بهداشتی با دانش اختصاصی که آموختهاند و با بهکارگیری دستگاههای الکترونیکی پیچیده و روشهای متعدد آزمایشات مختلف را روی خون و یا دیگر مایعات و انساج بدن انجام دهند.
اطلاعات و نتایج به دست آمده از این آزمایشات پزشک را در تشخیص بیماری، روند درمان و حفظ سلامت جامعه یاری میدهد. نظر به اینکه این رشته دائماً در حال تغییر و توسعه است، فارغ التحصیلان این رشته باید به نحوی آموزش ببینند که دانش و مهارت کافی برای تطبیق خود با تکنولوژی جدید را داشته باشند.
چشمانداز برنامه آموزشی در تربیت نیروی انسانی
آزمایشگاههای بالینی و بهداشتی در طی چند دهه گذشته از بخش کوچک که با چند دستگاه ساده و روشهای سنتی فیزیک شیمیایی تبدیل به مراکزی بزرگ با تجهیزات بسیار پیشرفته و شاخههای متعدد گردیده است.
این تغییرات شگرف و سریع کارکنانی را طلب میکند که علاوه بر مجهزبودن به سلاح دانش روز قادر به استفاده از تجهیزات و دستگاههای پیچیده الکترونیکی و کامپیوتری و انجام روشهای جدید تشخیصی و ملکولی باشند. لذا چشمانداز بازار کار برای کارشناسان ورزیده و متبحر علوم آزمایشگاهی در حال و آینده در بستر رو به پیشرفت آزمایشگاههای بالینی و بهداشتی و کارخانجات و شرکتهای تولید و پخش مواد و وسایل آزمایشگاهی بسیار روشن و نمایان میباشد.
اهداف کلی
هدف از برنامه آموزشی کارشناسی علوم آزمایشگاهی تربیت دانشجویان برای ارائه خدمات آزمایشگاهی است. در این برنامه تعلیمات عمومی و اختصاصی لازم به دانشجویان داده شده تا علاوه بر درک کافی از انسان، فرهنگ حکم بر آن و محیط اطرافش از عهده انجام آزمایشات اولیه و معمول در آزمایشگاههای بهداشتی و بالینی برآیند.
نقش دانش آموختگان
دانش آموختگان دوره کارشناسی رشته علوم آزمایشگاهی علاوه بر رشد شخصیتی و تفکر علمی که طی دوره آموزش کسب نمودهاند قادر خواهند بود آزمایشات بالینی، تحقیقاتی و خدمات وابسته را در مراکز زیر به عنوان کارشناس انجام دهند.
1. آزمایشگاههای بالینی بیمارستانهای دولتی و خصوصی
2. آزمایشگاههای مراکز بهداشتی
3. آزمایشهای تشخیص طبی خصوصی
4. انستیتوها ومراکز تحقیقاتی و آموزشی
5. کارخانجات تولید وسایل و مواد آزمایشگاهی
6. شرکتهای پخش فرآوردههای بیولوژیک و آزمایشگاهی
7. آزمایشگاههای پزشکی قانونی
8. آزمایشهای سازمان انتقال خون
وظایف حرفهای دانشآموختگان
کارشناسان علوم آزمایشگاهی برای انجام خدمات آزمایشگاهی از انواع تجهیزات و روشهای مختلف آزمایشگاهی بهرهمند خواهند شد، این روشها شامل مطالعات میکروسکوپی، روشهای تشخیصی ملکولی، روشهای مختلف تجزیه شیمیایی، ایمونولوژیکی و شناسایی باکتریولوژیکی میباشند.
استراتژیهای اجرایی برنامه
برنامه آموزشی مقطع کارشناسی پیوسته علوم آزمایشگاهی طوری تدوین شده است که دارای استراتژیهای زیر باشند:
1ـ خدمات آزمایشگاهی بالینی مورد نیاز جامعه را برآورد سازد.
2ـ خدمات آزمایشگاهی مورد نیاز مراکز بهداشتی کشور که برای پیشگیری و حفظ سلامت لازم است، تأمین نماید.
3ـ از اصول و فنون جدید روش تدریس و یادگیری در حیطههای نظری ـ عملی و کارآموزی در عرصه استفاده گردد.
4ـ فارغالتحصیلان بتوانند در حیطههای مختلف آموزشی، تحقیقاتی، خدماتی و تولیدی خدمات آزمایشگاهی مورد نیاز جامعه را پوشش دهند.
5ـ نظر به تغییر سریع و مداوم روشهای آزمایشگاهی، فارغالتحصیلان این رشته از توانائی تطبیقی خود با تکنولوژی جدید برخوردار باشند.
شرایط و نحوه پذیرش دانشجو
بر اساس در آزمون سراسری میباشد.
رشتههای مشابه در داخل کشور:
این رشته در مقاطع کاردانی و کارشناسی ناپیوسته در اکثر دانشگاههای علوم پزشکی وجود دارد. در مقطع کارشناسی پیوسته نیز در اکثر دانشگاههای بزرگ قبل از انقلاب فرهنگی دایر بوده است.
رشتههای مشابه در خارج از کشور:
در تعداد زیادی از دانشگاههای معتبر جهان این رشته به نامهای MEDICAL LABORATORY SCIENCE و CLINICAL LABORATORY SCIENCE وجود دارد.
شرایط مورد نیاز برای راهاندازی رشته:
طبق ضوابط شورای گسترش و ارزیابی آموزش پزشکی کشور میباشد
